http://az.sonnat.net/rss.asp http://az.sonnat.net/article.asp?id=280 1. Nur sırası Şirməmməd Nəzərli Tarix Oxu Yklə 2. Əli əleyihissalam kimdir? Fəzlullah Kompani Tarix Oxu Yklə 3. Amerika niyə məhv olacaq Oleq Platonov Tarix Oxu Yklə 4. Qeyb dvrnn tarixi Pur Seyyid Ağayi Tarix Oxu Yklə Thu, 08 Mar 2012 23:18:54 http://az.sonnat.net/article.asp?id=270 O deyib ki, Əfqanıstanın Herat şəhərinin məscidlərindən birinin imam camaatı olan Mvləvi Sultan Məhəmməd ateroskreloz (rək damarlarının tutulması) xəstəliyindən əziyyət əkirmiş. Bir mddət ncə o yuxuda Həzrəti İmam Rzanı (əleyhis səlam) grr ki, İmam Rza (əleyhis səlam) onu Məşhədə ziyarət etməyə dəvət edir və şəfasını verəcəyini bildirir. O yuxudan ayılanda yuxusuna əhəmiyyət vermir və malicə n Pakistana getməyi nəzərdə tutur. Amma yenə yuxuda Həzrəti İmam Rzanı (əleyhis səlam) grr ki, yenə onu Məşhədə dəvət edir. Mvləvi Sultan Məhəmməd dilindən rəvayət edən hərəmin məsul işisi daha sonra deyib ki, hənəfi məzhəbində olan Sultan Məhəmməd grdy yuxunu dost-tanışına danışır və bəziləri ona şirk etmə tvsiyəsi edirlər. Amma o Məşhədi ziyarət edəcəyini qətiləşdirir və 168 nəfərdən ibarət bir karvana qoşularaq Məşhədə ziyarətə gəlir. Mvləvi Sultan Məhəmməd baxmayaraq ki, Məşhəddə he vaxt olmayıb və İmam Rzanın (ə) hərəmini ziyarət etməyib hərəmə daxil olan zaman hərəm ona doğma və tanış gəlir və yuxuda elə bu hərəmi grdyn xatırlayır. Hətta İmam Rzanın (əleyhis səlam) gzəl simasını harada grdy yeri də axtarıb tapır. gn hərəmi tərk etməyib ibadətlə məşğul olur. gndən sonra karvan yoldaşlarım onu hərəmdə tapıb deyirlər ki, bəs sən xəstəsən gəl gedək bir zn həkimə gstər. Yol gəlmişik yol sənə pis təsir edə bilər... Amma o deyir ki, mən artıq şəfa tapmışam və həkimə ehtiyac duymuram. Lakin onların ox israr etməsini grb həkimə mraciət edir ki, həkim onun rəyində he bir problemin olmadığını bildirir. Qyd edək ki,Mvləvi Sultan Məhəmməd həftənin cmə gn Quma səfər etməyi planlaşdırır ki, orada din alimləri və mərcei-təqlidlərlə də grşsn. Diqqət: Xəbərdən istifadə etdikdə mənbəyə istinad lazımdır Wed, 07 Mar 2012 22:49:23 http://az.sonnat.net/article.asp?id=269 Kemiş mbahisələrdə məad pirinsipinin işıqlanmasında əsas məsələnin əqli zəruriliyini izah etdik, indi bu hissədə yuxardakı həmin məsələ ətrafında Quranı-kərim ayələrində araşdırma aparır və istəyiririk grək ki, bu məsələni Qurani-kərimdən də əldə edə bilərik, y a yox? Biz burada bu məsələlər haqda mzakirə oluna bilən ayələri onların tərcməsi ilə birlikdə xatırladıb onlardan nəzərdə tutduğumuz məsələ haqda nəticə ıxarmağa məşğul oluruq: -Səcdə surəsi ayə 10. Bu ayədə əvvəl məad prinsipini inkar edənlərin dilindən məad haqda bir şbhə deyilir və ondan sonra onun cavabı verilir. (Axirətə inanmayanlar) dedilər: Məgər biz torpağa qarışıb yox olandan sonra yenidənmi yaradılacağıq? Bəli, onlar Rəbbi ilə qarşılaşacaqlarını (qiyamət gn dirilib haqq-hesab n Allahın hzurunda duracaqlarını) inkar edən kəslərdir! (Ya Rəsulum!) De: Sizə mvəkkil olan lm mələyi (Əzrail) canınızı alacaqdır. Sonra da (qiyamət gn) Rəbbinizin hzuruna qaytarılacaqsınız! Allah (əcəli atan kimsələrin) canlarını (ruhlarını) onlar ldy zaman, lməyənlərin (hələ əcəli atmayanların) canlarını isə yuxuda alar (nki yuxu da lm kimi bir şeydir, yuxu zamanı ruh bədəni tərk edər). lmnə hkm olunmuş kimsələrin canlarını (ruhlar aləmində) saxlayar (onların ruhu bir daha bədənlərinə qayıtmaz, beləliklə də bədən lb gedər). Digər (lmnə hkm olunmamış) kimsələrin canlarını isə məyyən bir mddətədək (əcəlləri gəlib atıncaya qədər yuxudan oyandıqda bədənlərinə) qaytarar. Həqiqətən, bunda dşnən bir qvm n (Allahın hər şeyə qadir olmasına, qiyamət gn lləri dirildəcəyinə dəlalət edən) əlamətlər vardır! (əz-Zumər/42) Əvvəlinci ayəyə diqqət etməklə, aydındır ki, məadı inkar edənlər bu təxəyylə dar olublar ki, insan bədəni aradan getməsi ilə tam şəkildə hər şey aradan gedir. Cavabında Quran deyir: lm mələyinin sizdən aldığı, həqiqətdə, sizin varlığınızı təşkil edən şeydir ki, itən və aradan gedən deyil və sizin sizin dşncənizə əsasən,dnyada aradan gedən şey sizin bədənlərdir ki, sizin həqiqətiniz ona bağlı deyil. Təvəffa sznn mənasına diqqət etmək lazımdır ki, bir şeyi tam və kamil almaq mənasınadır və eləcə də kum şəxs əvəzliyinə birinci ayədə diqqət etməklə bu məsələ aydınlaşır ki, bəşərin insanlığının həqiqəti elə lm mələyinin vasitəsi ilə alınan şeydir və həmin ruhdur. Bəs, bu ayədə bizim mzakirə etdiyimiz məsələlərin iki əsaslı nqtəsinə toxunulub: 1- İnsanın hqəiqəti ki, kum (yən siz) şəxs əvəzliyi ilə xitab olunub və həmin alınandır ki, o da ruhdur. 2-Ruhun varlığının əsası da ruhda isbat olur, nku yuxardakı ayədə insanın tam varlığı elə həmin cismani blmələrdə və bədən zvlərində xlasələşir təsəvvrnn əsassız olduğu izah edilib və bəşərin insanlığının qeyri-maddi bir cəhət zərində dayandığı gstərilib. İkinci ayədə birinci ayədən daha aşkar şəkildə nəzərdə tutulan məsələyə toxunulub, nki buyurur: Allah lm anında o şeyi ki, insanın həqiqəti və diriliyi ona bağlıdır onu alır (yəni, lm anında Allah insanın ruhunu və canını alır). Buna əsasən, həmin ayənin və birinci ayənin mənasına diqqət etməklə, bu nəticəyə yetişilir ki, insanın bədən zvləri və duyğu orqanları ki, lmdən sonra torpaqda dağılır və məyyən mənada itir, insan diriliyinin və şəxsiyyətinin meyarı deyil, bəlkə, insanın ruhi cəhətidir ki, onun dirilik və şəxsiyyət meyarı sayılır. -Nisa surəsi, ayə 97: Mələklər z nəfslərinə zlm edənlərin (Məkkədə kafirlər iərisində qalıb hicrət etməyənlərin) canlarını alarkən (onlara) deyəcəklər: Siz (hicrət zamanı) nə işdə idiniz? Onlar syləyəcəklər: Biz yer zərində zəif (aciz) kəslər idik. (Mələklər də onlara: ) Allahın torpağı geniş deyildimi ki, siz də hicrət edəydiniz? deyəcəklər. Onların sığınacaqları yer Cəhənnəmdir. O necə də pis yerdir! (nisa97) Mələklər (kfr etməklə, Allaha şərik qoşmaqla) zlərinə zlm edənlərin canlarını aldıqda onlar (lm qorxusundan Allahın əmrinə) təslim olub: Biz he bir pislik etmirdik! deyəcək (mələklər də onlara belə cavab verəcəklər): Xeyr, (elə deyildir) Allah sizin nələr etdiyinizi ox yaxşı bilir! (Nəhl28) Bu ayədən sonra həmin ayənin ardınca dərhal buyurur: Haydı, girin əbədi qalacağınız Cəhənnəmin qapılarına (təbəqələrinə) (Nəhl29) O kəslər ki, mələklər onların canlarını pak olduqları halda alıb: Sizə salam olsun! Etdiyiniz (gzəl) əməllərə grə Cənnətə daxil olun! deyərlər. (Nəhl32) Yuxarıdakı ayələr Allahın mələkləri ilə cənnət və cəhənnəm əhli arasındakı danışıqları gstərir. Bu ayələrə diqqət etməklə aydın şəkildə məlum olur ki, bu danışıqlar lmdən və maddi aləmlə vidalaşadıqdan sonra baş verir. nki bir tərəfdən mələklərin sualı kemiş zaman formasındadır: Fimə kuntum? - yəni, Hansı durumda idiniz və digər tərəfdən bu dəstələrin cavabı da onların kemiş zamandakı durumundan hekayət edir: Kunna mustəzəfinə -yəni, Biz imkansız və məzlum idik. və ya sonrakı ayədə gəlib ki, cəhənnəm əhli deyərlər: Ma kunna nəməlu min suu -yəni, Biz pis iş grmrdk və Bima kuntum təməlun cmləsi də kemişdəki bu qrupların dnyadakı rəftarından danışır və hekayət edir, yəni mələklər deyirlər: Bu şeylər sizin kemişdə grdynz əməllərin mukafatı və ya cəzasıdır. Deyilənlərə diqqət edəndə aydın olur ki, bu danışıqlar lmdən sonra baş verir, indi belə bir sual qarşıya ıxır ki, mələklərin xibat etdiyi və danışdığı tərəf kimdir? Yəni, bədən aradan gedib və artıq yaşamır və artıq danışmağa qadir deyil, mələklərlə kimin arasında və ya nəyin arasında bu danışıq baş verir? Aydın şəkildə başa dşmək olur ki, bu ayələrə əsasən, insanda digər bir cəhət var ki, onun lmndən sonra aradan getmir və Allahın mələklərinin z sualları və szləri ilə xitab etdiyi tərəf də, elə həqiqətdə odur və bunun z həmin məsələdən xəbər verir ki, həqiqi insan həmin ruh və danışan nəfsdir və ona grə mələklər onlara sual verirlər. Buna əsasən, yuxardakı ayədə məad prinsipinin hər təməl və əsas məsələsi yəni, mcərrəd cəhətin varlığı, mcərrəd cəhətin təməl və əsas olması və lmdən sonra mcərrəd cəhətin həmişə yaşarlığı aydınlaşmışdır. Bu ayələrə oxşar bir ox digər ayələr də var ki, onlar da lmdən sonra mələklərin bir dəstə ilə danışmasından xəbər verir və bunun z cismin lməsindən sonra , mələklərlə danışan məxluqun həmin ruh olmasını bildirir. Biz burada ixtisara riayət etmək n bu ayələrin izahından imtina edirik və təkcə bu ayələrin nvanını xatırlatmaqla kifayətlənirik -Yasin surəsi, 26- 27-ci ayələr: Qil ədxulil cənnəh... -Fəcr surəsi, 27-30-ci ayələr: Yə əyyətuhən-nəfsul-mttəminnə... -Ənam surəsi, 93-c ayə: Və ləv təra ... -Fussilət surəsi, 30-cu ayə: İnnəlləzinə qalu... -Muminun surəsi, 99-100-c ayələr: Və qalə bi Ali firouna... Qurani-kərimdə şəhidlər haqda olan ayələrdə bədənin lmndən sonra həyat məsələsinə aıq-aydın təkid edilib və Quran bu məsələnin baş verməsini mmknsz hesab edənləri və ya inkar edənləri şursuz və dşncəsiz sayır. 1. Allah yolunda ldrlənləri (şəhid olanları) he də l zənn etmə! Əsl həqiqətdə onlar diridirlər. Onlara Rəbbi yanında ruzi (cənnət ruzisi) əta olunur. (Ali-imran169) Allah yolunda ldrlənlərə (şəhid olanlara) l deməyin. Əksinə, onlar (Allah dərgahında) diridirlər, lakin siz bunu dərk etmirsiniz. (Bəqərə154) İndiyə kimi xatırladılmış ayələrdə tam şəkildə aıqlanan və aydın olaraq isbat edilən şey insanda ruhun olmasıdır ki, lmdən sonra da qalır və həmin insanın şəxsiyyətinin və varlığının əsasını təşkil edir və elə bu zdən də, mələklər ondan sual edirlər və insan da ruhun səbatlığı və davamlığı sayəsində qalır və yaşayır. -Vurğuladığımız kimi, ruhun qeyri-maddi və mcərrəd olma məsələsini Quran ayələrindən də ələ gətirmək olur və xsusən, Quranda dşnməyə və təfəkkrə gstəriş verərək təkid edən və lmdən sonrakı aləm və ruh haqqındakı ayələrə diqqət yetirməklə, bu məsələ rahat şəkildə isbat olur. Amma zahirən iki ayədən də, əqli mqəddimələrə ehtiyac olmadan bu məsələni əldə etmək olar: Ya Rəsulum!) Səndən ruh (ruhun mahiyyəti və keyfiyyəti) haqqında soruşarlar. De: Ruh Rəbbimin əmrindədir. (Allahın əmri ilə yaradılmışdır). Sizə (bu barədə) yalnız czi (az) bir bilik verilmişdir! (əl-İsra85) Yuxarıdakı ayədən ruhda məqsədin insanın ruhu olsa, demək olar ki, bu ayənin mənasına əsasən, Allah z peyğəmbərinə buyurur: Səndən ruh barəsində soruşanlara de ki, onun elmi Allah yanındadır və sizə bu barədə ox az elm verilmişdir. Yəni, Ruh adlı bir varlığın vcudunun necəliyi və yaradılışı haqda səndən soruşulsa, cavabında de ki, ruhun yaradılış forması başqa crdr və maddi varlıqların yaradılışı kimi deyil, bəlkə, yalnız Allahın əmri ilə yaranır və maddi məsələlərə bağlılığı yoxdur. Yəni, mcərrəd və qeyri-maddi bir varlıqdır ki, z təbiətində maddəyə və maddi şeylərə ehtiyacsızdır. Bəlkə də, bu məsələni daha aydın şəkildə atıdıran ikinci ayə aşağıdakı ayədir: Biz, həqiqətən, insanı tərtəmiz (szlmş) palıqdan yaratdıq. (Biz Adəmi torpaqdan, Adəm vladını isə szlmş xalis palıqdan ntfədən xəlq etdik). Sonra onu (Adəm vladını) ntfə halında mhkəm bir yerdə (ana bətnində) yerləşdirdik. Sonra ntfəni laxtalanmış qana evirdik, sonra laxtalanmış qanı bir para ət etdik, sonra o bir para əti smklərə dndərdik, sonra smkləri ətlə rtdk və daha sonra onu bambaşqa (yeni) bir məxluqat olaraq yaratdıq. Yaradanların ən gzəli olan Allah nə qədər (uca, nə qədər) uludur! (əl-Muminun12-14) Bu ayədə insanın maddi yaradılışının mərhələləri bir-birinin arxasınca o yerə qədər xatırlanır ki, Allah-taala bir mərhələdə buyurur: Sonra (Allah) yeni bir yaradılış yaratdı. Ağlımıza bu cr gəlir ki,, ayənin ahənginin dəyişməsi yaranan yeni varlığın əvvəlki mərhələlərdəki kimi, maddi bir varlıq olmadığından xəbər verir, nki əvvəlki mərhələlələrdəki kimi məqsəd digər bir maddi mərhələ olsaydı, həmin ayədə bu mərhələ ilə əvvəlki mərhələlər arasında fərq qoymağın he bir mənası olmazdı. Halbuki, o mərhələ yeni varlıq ifadəsi ilə xatırlanır. Və məqsəd uşaqlıq, cavanlıq, qocalıq, lm və sairə kimi ana bətnindən sonrakı mərhələləri aydınlaşdırmaq olsaydı, başqa ayələrdə gəldiyi kimi, bu ayələrdə də eynilə gələrdi və cmlənin ahənginin dəyişməsinə ehtiyac qalmazdı. Deyilənlərə əsasən, ahəng dəyişikliyi bəlağət baxımından bunu tələb edir ki, insan yaradılışının bu mərhələsi əvvəlki maddi mərhələlərlə fərqli olsun, yəni qeyri- maddi və mcərrəd bir varlıq olsun. Bu da həmin ruhun varlığı və insanın mcərrəd nəfsidir. Mir ismayil Əsədov Wed, 07 Mar 2012 22:44:25 http://az.sonnat.net/article.asp?id=268 Orijinallıq və ruhun həmişəliyi İkinci məsələ: Ruh -insan şəxsiyyətinin mhkəmləndiricisi Məad prinsipnin məntiqli və dzgn izahı n mzakirəsi gərəkən ikinci məsələ budur ki, insandakı ruh və cism adlanan ikı cəhətin hansı biri əsldir, başqa szlə, insan şəxsiyyətinin və mənliyinin dayağı bu iki cəhətdən hansı biridir? nki bu məsələ də aydınlaşmasa, məad prinsipi tam şəkildə izah olunmayacaq. Yəni, dediyimiz kimi, insan cisminə təbiətin maddi qanunları hakimdir və lmdən sonra məhv olub aradan gedir və artıq z ilkin formasından tam şəkildə ıxır, əgər həmin bu maddi cism insan şəxsiyyəti və mənliyinin həqiqətinin dayağı olsa, buna əsasən, gərək, bu şəxsiyyət də bədənin lm ilə aradan getsin. Nəticədə, qiyamətdə yenidən dirilən şey yeni bədən və başqa bir varlıq olacaq, belə olan halda, deyə bilmərik ki, qiyamət gn eynilə həmin bu dnyadakı insanlar yenə dirilirlər və ilahinin ədalət məhkəməsində hazır olurlar (diqqət edin). Beləliklə, qiyamətdə dirilən varlıqlar, həqiqətdə, yeni bir varlıq olacaqlar. Yəni, fərzən zahiri grnş, rəng və digər zahiri xsusiyyətlər və forma və şəkil baxımından bu dnyanın elə həmin bədənlərinə oxşasalar da, bu qətidir ki, bədən maddəsinin orijinallığı və vcudun əsilliyi baxımından, bu bədənlərlə fərqli olacaqlar. Amma isbat edilsə ki, insan şəxsiyyətinin əsasını təşkil edən şey onun ruhi cəhətidir və insan mənliyinin həqiqəti ruha sykənir, əvvəldə də dedik ki, ruh mcərrəd bir şeydir və maddi qanunlar he vaxt ona hakim olmur və he vaxt da yoxluq onu hədələmir, buna əsasən deyə bilərik ki, insan ruhu bədənin lməsi ilə aradan getmir və qiyamətdə də, tanrı ədaləti məhkəməsində hazır olan şey də, elə həmişə yaşar ruhdur ki, insan həqiqətini təşkil edir. Buna əsasən, demək olar ki, qiyamətdə hazır olan şey eynilə bu dnyada olan həmin şeydir və yeni və mstəqil varlıq deyil(diqqət edin). Dediyimizə əsasən, məad prinsipinin aydınlaşması n bu məsələni mzakirəyə ıxarmağın zəruriliyi aydın olur. İndi onun vaxtıdır ki, bu məsələnin isbatı ilə məşğul olaq və həqiqətdə, hər bir insanın həqiqi şəxsiyyəti onun qeyri-maddi olan ruhuna bağlıdır və bədən təkcə bir qəlib kimidir ki, bu ruhu zndə yerləşdirib və daha dəqiq təbirlə desək, bədən bir vasitədir ki, insanın mcərrəd ruhu maddə aləmində z fəaliyyəti n ona ehti yaclıdır və filosofların da dediyi məyyən mənada, maddi olan cism bir vasitədir ki, ruh fəaliyyət məqamında ona ehtiyaclıdır. Amma təbiətinə grə, ondan ehtiyacsızdır. Ruh bəşəşrin insanlığının dayağıdır İnsan və digər heyvanların vəziyyətini bir az dşnməklə bir məsələni anlaya bilərik ki, insanın z cismani zvləri və bədən maddəsi baxımından, bir o qədər də digər heyvanlarla fərqi yoxdur. Yəni, heyvanların əksəriyyəti insan zvlərində olduğu kimi bədən zvlərinə malikdirlər. Demək istədiyimiz məqsəd budur ki, heyvanlar bədəni təşkil edən əcza və maddələr baxımından, bir o qədər də nəzərə arpan miqdarda insanla fərqli deyillər. Burada bir sual qarşıya ıxır ki, buna əsasən, insanın digər heyvanlardan stnlynn səbəbi nədir? İnsanda hansı şeyin olması səbəb olub ki, insan digər canlılara və təbiət aləminin btn varlıqlarına stn olsun? Bu sualın cavabında beyin adlı maddi bir zvn olmasını insanın digər varlıqlara stnlk dəlili hesab etmək istəsək, aydındır ki, dzgn bir cavab olmayacaq, nki bir ox başqa bir heyvanlar da belə bir zvə malikdirlər və ola bilsin, bir ox digər heyvanların beyni həcm baxımından insan beynindən ox byk olsun və bu da insan beyninin həcm byklyn onun digər heyvanlara stnlk amili kimi təsəvvr edən insanların yanlış təsəvvrdə olduğunu aydınlaşdırır. Bu tərtiblə aydındır ki, insanın digər heyvanlardan fərqli cəhətini tapmaq n, gərək, onun qeyri-maddi və qeyri-cismani, yəni ruhi cəhətinin zərində dayanaq. Yəni, həqiqətdə bu ruh və filosof və hikmət sahiblərinin təbirincə, insanın natiq nəfsidir ki, onun stnlk meyarıdır və bu mənəvi cəhətdir ki, həmin varlığı btn digər varlıqlardan fərqli edir və digərlərinə nisbətdə ona stnlk verir. Daha dəqiq təbirlə desək, insanın fəsli adlanan mcərrəd ruh və nəfsdir ( ona forma da deyilir) və elə həmin bu formadır ki, insanı təşkil edən maddə və cismləri digər cismlərdən ayırır və yeni xsusiyyətlər onda əmələ gətirərək ona stnlk bağışlayır. Filosofların da dediyi məyyən mənaya əsasən, qeyd edilir ki, mahiyyətuş şeyi bi surətihi la bi maddətihi - yəni, hər şeyin reallığı onun zahiri grnşnə və formasına əsaslanır, belə ki, maddə və cism qalsa, amma forma dəyişsə, yenə də o şey əvvəlki şey deyil. Misal olaraq bir gl nəzərdə tutun ki, iyi, rəng və znə məxsus xsusiyyətlərə malikdir. Bu gl yolub yarpaqları və onun gvdələrini st-stə tkərək bir kənara qoysanız, baxmayaraq ki, elə həmin əvvəlki maddələr mvcddr, amma he vaxt ona gl deyilmir. Yaxud da, sınmış bir ağaca nəzər salın ki, tam şəkildə xırdalanıb və st-stə yığılıb. Dzdr ki, əvvəlki maddələr mvcddur, amma artıq ağac deyil və ağacın inkişaf, meyvəvermək və s. kimi xsusiyyətləri onda grlmr, nk gln forması və ağacın forması yuxardakı iki misalda aradan gedibdir. Məsələnin daha da aydınlaşması n siz misal olaraq, bir təbii gln budağını nəzərə alın ki, məxsus xsusiyyətlərə malikdir, məsələn, inkişaf edir və znə məxsus dada və iyiyə sahibdir. İndi plastikdən sni yaradılmış gln bir budağını da nəzərinizdə canladırın ki, zahiri grnş, forma, rəng, miqdar və sair baxımdan tam ona oxşasın. Burada baxmayaraq ki, bu iki budaq zahiri xsusiyyətlər baxımından bir-birinə oxşayırlar, aydındır ki, təbii gln iyi, tamı, inkişafı və sair kimi xsusiyyətləri sni yaradılmış gldə grlmr, nki gl olmanın həqiqəti və məyyən mənada, təbii gln forması sni yaradılmış gldə yoxdur. Başqa bir misal: Ruhun bəşərin insanlığına dayaq olmasının aydınlaşması n, iki insanı nəzərə alaq ki, biri lb və o birisi sağdır. lən insanın cism və bədəndə diri insanla bir fərqi yoxdur, amma ruh onun bədənindən ayrıldığı n, onunla diri insan arasında nəzərə arpan fərqlər mşahidə olunur. Diri insan bəzən alicənablıq və fəzilətlərə malikdir, məsələn, elmə, təqvaya, dahiliyə, gzəl etik xsusiyyətlərə və sairəyə malikdir, amma həmin insan ruh onun bədənindən ayrıldıqdan sonra, cismani əndam və bədən maddəsi baxımından bu sifətlərin he birinə malik olmayan bir elimsiz və cahil insanın bədəni şəkilinə dşr ki, bir ət parasından fərqi yoxdur. Artıq nə onun elmindən bir əsər-əlamət var, nə də təqva və fəzilətlərindən. İnsanın şərafəti, fəziləti və insaniyyətinin dayağı və əsası bədən olsa, gərək, diri alim olan insanla l alim arasında he bir fərq olmasın! Burada mmkndr, deyilsin ki, bəs, necə olur ki, insanın l cisminə də insan terminini aid edir və işlədirik? Bilmək lazımdır ki, bu istifadə etmə həqiqətdə, insanın keiş durumu baxımındandır və həqiqətdə, insanın ruhsuz və l cismi həqiqi insan deyil,.bəlkə, insan formasına malik maddələrin məcmusudur. Elə buna grə də, ruhi təsirlənmələr -aclıq, susuzluq, qəm, şadlıq və sairə kimi insanlıq xsusiyyətləri onda grnmr. Yuxardakı misalları işıqlandırdıqdan sonra, insanın həqiqəti onun natiq ruhudur -cmləsində məqsədin nə olduğu və filosofların işlətdikləri: Hər şeyin varlığı onun formasına bağlıdır.- cmləsinin mənası da məlum olaraq aydınlaşır. Yekun Dediklərimizə əsasən, bu nəticəyə yetişirik ki, insanın insanlığı onun ruhu ilədir və ruh bədəndən ayrılsa, insan termininin ruhsuz cismlə bağlı işlədilməsi həqiqi mənada olmayacaq. Bu zdən də, demək olar: Nə qədər ki, insanın ruhu qalır, onun z də həqiqətən, qalır və aradan getmir. İnsanların ruhları cismani bədənlərdən ayrıldıqdan sonra, qalaraq aradan getmədiyi n, demək olar ki, qiyamətdə də bu dnyanın insanlarının hər biri hazır olur və ilahi ədalət məhkəməsində dayanırlar və bu dnyadakı insanlardan ayrı və mstəqil insanlar deyillər. Bu izahla məad prinsipinin aydınlaşmasında ikinci məsələnin zərurəti və insanda ruhun əsl olması mslsi mlum olaraq aydınlaşdı. nc məsələ: Ruhun həmişə yaşarlığı Məad prinsipinin dzgn izahı n mzakirəsi gərəkən nc məsələ budur ki, əgər qəbul etsək ki, insanda ruh adlı bir mvcd var və bu ruh bəşərin insanlığının dayağı və əsası hesablanırsa, bu ruh bədən aradan getdikdən sonra, qiyamət gnnə qədər yaşayacaqmı? Yoxsa, bu zaman məsafəsində o da aradan gedib qiyamətdə yenidən yaranacaqmı? Ruh da bədənlə birlikdə aradan gedib yenidən qiyamətdə yaransa, aydındır ki, o dnyada yaranan şey bu aləmdəki mvcud olan ruhdan ayrı və başqa bir mvcd olacaq və buna əsasən, demək olmaz bu dnyadakı insanlar eynilə o aləmdə hazır olurlar. Amma isbat edilsə ki, ruh bədəndən sonra yaşama potensiyalına malikdir və aradan getmir, artıq bu şbhə də aradan gedir və deyə bilərik ki, qiyamətdə insanların bədənlərinə qaytarılan ruh, eynilə bu dnyada bədənlərdə olan ruhdur və insan fərdlərinin həqiqətləri onların ruhu olduğu n, qeyd etmək olar ki, həqiqətən, elə bu aləmin insanları ilahi hzurunda hazır olurlar və z əməllərinin cəzasına və ya mukafatına yetişirlər. Bəs, dediklərimizə əsasən, bu məsələni məad prinsipinin izahında təməl məsələlərdən biri kim mzakirəyə ıxarmağın zəruriliyi aydın olur. Amma əsas məsələ haqda bilmək lazımdır ki, ruh z təbiətinə grə mcərrəd və qeyri-maddi bir varlıqdır və kemiş mbashisələrdə toxunduğumuz kimi, təbitəinə grə mcərrəd olan mvcuda maddi aləmin qanunları hakim deyil, ona grə də həmin aləmdə yoxluğun mənası yoxdur. Əlbəttə, nə qədər ki, ruh bu dnyada cismə bağlıdır və ondan ayrılmayıb, filosofların dediyi həmin məyyən mənada fəaliyyəti n bədənə və cismani zvlərə ehtiyaclıdır, amma z təbiətinə grə maddədən ehtiyacsızdır, və elə bu zdən də əqli baxımdan ruhun bədəndən sonra msətqil olaraq yaşayıb bərzəx aləmində olmasını mmknsz edən bir şey yoxdur. Elə bu səbəbdən də ruhun bədəndən sonra mstəqil olaraq qalması və yenidən bədənə qayıdıb qiyamət gn məhşərdə hazır olması n bərzəx aləmində yaşamasını mmknsz edən bir şey yoxdur. Nəzərə alsaq ki, onun mrndən on illər kedikdən sonra, yenə də onu elə həmin neə il qabaqkı insan bilirik və onda baş vermiş cismani molekullar və bədən maddələrinin dəyişikliyə uğradığı n, bu illər boyunca onu bir neə şəxs və mxtəlif insan bilmirik, axirət aləmində də məlum bir insanın ruhu bərzəx aləmini başa vurduqdan sonra, yenidən tanrı dərgahına ağrılan zaman, deyə bilmərik ki, bu mvcd başqa bir fərddir və dnya aləmi ilə he bir əlaqəsi yoxdur, bəlkə, eynilə həmin dnyadakı şəxsdir ki, orada hazır olur. Bura kimi İslam dnya grşnn mhm prinsiplərindən olan məad prinsipinin işıqlanması n əqli baxımdan yuxardakı məsələnin mzakirəsinin zəruriliyi araşdırıldı. Gələcək mbahisələrdə bu məsələni Qurani-kərim baxımından araşdıracağıq və sonda da dediklərimizdən bir mumi nəticə ıxaracağıq. Mir İsmayıl Əsədov Wed, 07 Mar 2012 22:41:47 http://az.sonnat.net/article.asp?id=265 İlkin məsələləri mzakirəyə ıxardıqdan sonra,gərək, grək ki, İslam dnya grş baxımından məad pirinsipində məqsəd nədir? Məad prinsipi İslam dini nqteyi-nəzərindən bu mənadadır ki, bu dnyaya gəlib-getmiş btn insanlar və bundan sonra da gəlib-gedəcək olan insanlar hamılıqla başqa bir dnyada dirilərək qiyamətdə ilahinin ədalət məhkəməsində hazır olacaq və onların dnyadakı rəftar və əməllərinə baxıldıqdan sonra, əbədi səadət və behiştdə və ya ilahinin qəzəbi odunda həmişəlik olaraq qalacaqlar və artıq bu iki dəstədən he biri n o dnyada lm və tam yoxluğun mənası olmayacaq. Məad prinsipini işıqlandırmaq n, ncə əsas məsələ araşdırılmalıdır, nk bu məsələdən hansısa biri sbuta yetmədən və aydınlaşmadan, məad prinsipi yaxşı şəkildə aydın olmayacaq: 1. İnsan ruh adlanan varlıq qeyri-maddi cəhətə malikdir. 2. İnsanın həqiqi şəxsiyyəti və mənliyi ruha bağlıdır. 3. Ruh lmdən sonra mstəqil olaraq qalma və yaşama patensiyasına malikdir. Məad prinsipinin əsas və təməl məsələlərinin izahı Birinci məsələ: Ruhun varlığı Şbhə yoxdur ki, insanın bədəni btn xsusiyyətləri ilə birlikdə lmdən sonra aradan gedərək torpaq şəklinə dşr. Torpaq şəklinə dşb tədricən, zaman kedikcə başqa şeylərə evrilir. Bəzən bitki şəklinə gəlib heyvanların və digər insanların yeməyi olur və bəzən mmkndr, daş və sair şəklinə dşərək onların. şəkilni alsın. Hər halda, qəti olan şey budur ki, lmdən sonra insanın bədəni aradan gedib bir formaya dşr ki, mxtəlif insanların bədənləri arasında bir fərq mşahidə edib onları o fərqlə tanımaq olmur. Buna əsasən, deyə bilərik ki, insan təkcə bu maddi bədənlə xlasələşmir və o qiyamətdə yeni bir bədəndə dirildiləcəkdir və bu yeni maddi cism (bədən) dnya həyatındakına oxşamasına baxnayaraq, həmin əvvəlki bənən olmayacaq, bəlkə, bu başqa bir varlıqdır(cism). Qeyd etdiyimiz kimi, deyə bilərik ki, insanın bənəninin dnyada ardan getməsi onun he də əbədi məhvi və faniliyi kimi başa dşlməməlidir və bilinməlidir ki, həmin bədəndə elə bir varlıq yerləşdirilib ki, o, məhv olan bu cismlərdən fərqlidir ki, biz ona ruh deyirik. Şbhəsiz, bu digər cəhətlər cismin xsusiyyətlərinə malik ola bilməz. nki belə olan halda, yenədə aradan getməlidir və bədən xarab olduqdan sonra o, qalma patensiyasına malik olmur. Bu cəhətdən ruh, gərək, z-zlyndə qeyri-maddi və myyən mənada mcərrəd olsun ki, insanın lm ilə məhv olmasın. Belə olmasa, məad prinsipi dzgn və məntiqli izaha malik ola bilməz. Bu qeyri-mcərrəd (qeyri-maddi və qeyri-cismi olan ) varlıq elə həmin ruh adlanan şeydir. Biz indi qısa şəkildə onu izah edəcəyik. Mcərrəd ruh Dedik ki, insanın digər cəhəti ki, ruh adlanır, o, qeyri-maddidir və məyyən mənada mcərrəd sayılır. İndi yaxşı olar ki, maddi və mcərrəd olan bu iki termini izah edək ki, bu yolla ruhun mcərrəd olmağı aydın olsun. Maddi və mcərrəd Mcərrəd sznn mənası məyyən mənada bir səlbi məna olduğu n, əvvəl gərək, maddi termininin mənası aydınlaşsın. Maddi termininin axrında gətirilən ya(maddiy) hərfi ərəb ədəbiyyatında mənsubluq yasıdır, ona grə maddi deyildikdə, yəni o şey ki, maddəyə mənsubdur. Maddə termininin z fəlsəfə və məntiqdə mxtəlif mənalara malikdir ki, burada onları təfsilatı ilə aydınlaşdırmaq olmur. Sadəcə, bilməyimiz lazımdır ki, bir fəlsəfi termin olaraq maddi o varlığa deyilir ki, maddi səbəbə malikdir. Yəni, zndən qabaqkı bir maddə və cisimdən yaranıb. Məsələn, deyirik: İnsan torpaqdan yaranıb, bəs, torpaq insanın maddəsidir, ona grə insan da bir maddi varlıqdır. Digər bir fəlsəfi termin əsasında maddə ilkin malekul adlanan bir cvhərə deyilir ki, Məşşa filosoflarının əqidəsinə əsasən , belə bir varlığın vcuduna inanırlar ki, o, tam bir potensiyadır və digər sicmlərin potensiyasına da malikdir, həminin maddi bu qaydaya əsasən, o şeyə deyilir ki, bir yolla onun maddəyə bağlılığı və nisbəti vardır. Burada xlasə şəkildə aydınlaşdıra biləcəyimiz şey budur ki: Maddi, yəni maddənin z və ya o şey ki, təbiətinə grə maddəyə ehtiyaclıdır. Əlbəttə, bəzən maddi termini cismani termini ilə sinonim olaraq işlədilir ki, cismani dedikdə, yəni cism və ya o şey ki, bir yolla cismə bağlılığı var. Bu mənalara diqqət etməklə, qeyri-maddi (mcərrəd), yəni bir varlıq ki, nə maddə deyil və nə əvvəlki maddədən yaranmayıb və nə varlığının bir hissəsi maddə deyil, nə də maddi cismlərin sifəti olmur. Yuxardakı izahata diqqət etməklə və mcərrəd və maddi terminlərinin mənaları aydın olmaqla, şbhə yoxdur ki, insanın bədəni ki, insanın vcudunun mhm bir hissəsidir, maddidir və maddi varlığın btn xsusiyyətlərinə malikdir. Maddi hissiyyat zvləri ilə qavranılan şeylər zaman və məkana, əki, uzunluq, en və dərinliyə sahib olma və s. kimi maddi varlığın btn xsusiyyətlərinə malikdir. Amma dedik ki, insan təkcə elə həmin maddi və cismani cəhətdə xlasələşmir və ruh adlı digər bir cəhəti də var ki, elə bu ruhun var olması və varlığıdır ki, məad məsələsinin mmknlyn zəruri edərək bu dnyanın insanlarının hər birinin o dnyada qayıtmalı olacağını təhlil və izah edir. İndi grmək lazımdır ki, insanda bu mcərrəd cəhətin olmağını sbuta yetirmək n hansı yollar var və hansı yolla ruhun varlığını əldə etmək olar? Ruhu sbuta yetirmənin yolları Birinci yol Ruhu isbat etmənin yolları İnsanda ruhun olmasını anlamaq n bəlkə də, ən yaxşı və etibarlı yol əyani elmə mracitə etmək, nəfsi tanımaq və z varlığında dşnməkdir. Siz o zaman ki, mən şəxs əvəzliyini z aqqınızda işlədir və məsələn,: Bugnk hicri- şəmsi tarixi ilə 1367-ci ilin 5-ci ayının 27-sidir. Mən varam!-deyirsiniz, he diqqət edibsinizmi ki, bu mən kəlməsi ilə həqiqətdə znzn hansı cəhətinizə nəzər salırsınız!? Doğrudan da, sizin məndə məqsədiniz əl, ayaq, baş, gz, qulaq və burun və ya znzn digər zvlərinizdirmi? Mmkndr, ilkin mərhələdə elə bu məna zehninizdən kesin, amma biraz diqqət etməklə anlayacaqsınız ki, sizin əl, ayaq və bədəninizin digər zvlərinizin malekulları bu neə il ərzində zaman kedikcə kamil şəkildə dəyişib, halbuki, siz mən kəlməsini işlədəndə əminliklə bilirsiniz ki, siz elə həmin on il bundan qabaqkı şəxssiniz (diqqət edin). Yəni, z daxilnizdə anlayırsınız ki, başqa şəxs olmayıbsınız, baxmayaraq ki, sizin cisminiz və bədən zvləriniz əsaslı şəkildə əvəz olunub və dəyişikliyə uğrayaraq inkişaf edib, amma belə olmayıb ki, siz başqa bir şəxsə evrilibsiniz. Əlbəttə, bu arada sizin ruhunuz da dəyişərək bir sıra kamilliklər əldə edib, amma he vaxt sizin həqiqi mənliyiniz və yeganə şəxsiyyətiniz aradan getməyib və onun dəlili budur ki, onlarca mənəvi və ruhi kamillik əldə etdikdən sonra və uzun illər kedikdən sonra yenə də deyirsiniz: Mən bugnk alim, elə on il bundan qabaqkı cahiləm. Elə buradan məlum olur ki, sizdə başqa bir cəhət var ki, zaman kedikcə aradan getmir və z yeganə şəxsiiyyəti və mənliyini qoruyur. Bu qeyri-cismani cəhət, yəni ruh he vaxt duyğu orqanları ilə qavranılma potensiyalına malik deyil, yəni siz barmaqla digər cismani şeyləri grsətdiyiniz kimi, he vaxt z ruhunuzu grsədə bilməzsiniz. Digər bir xsusiyyət ki, ruhun qeyri-cismani olmağının gstəricisidir, budur ki, hissələrə və kiik paralara blnmə potensiyalına malik deyil. Yəni, o cr ki, məsələn, sizin bədəninizi iki hissəyə blsələ, siz deyə bilərsiniz bədənim iki hissəyə blnd, amma mən kəlməsi ilə xəbər veridiyiniz həqiqət haqqında bunu deyə bilməzsiniz və o həqiqətin iki hissəyə blnməsinə inana bilməzsiniz! Buna əsasən, nəticə alırıq ki, ruh bəsit və qeyri-mrəkkəb həqiqətdir, elə ona grə də, lum potensiyalına malik deyil və maddənin digər xsusiyyətlərindən biri onda yoxdur. İkinci yol Ruhun varlığını və qeyri-cismani olmasını anlamaq n, digər bir yol Şeyxur-rəis Əbu Əli Sinanın İşarat kitabında işıqlandırdığı yoldur. Şeyx deyir: znz belə fərz edin ki, aram, sabit və hərəkətsiz bir fəzadasınız, belə ki, xaricdən he nəyi hiss etmirsiniz -nə istiliyi və nə soyuqluğu- və daxildən də sizə he bir hiss təsir etmir, nə susluq və nə aclıq hiss etmirsiniz, nə kədər və nə sevinc və nə də he bir digər daxili amil sizi təhrik etmir, belə olan halda, fərz edin ki, he bir şəkildə bədəninizin duyğu orqanlarından hansısa birini duymursunuz. Btn bunlara baxmayaraq, yenə də grəcəksiniz ki, mən adında bir şeyi tapıp duyursunuz və ona əyani agahlığınız var. Və hər halda, mən adlı z həqiqətnizdən qəflət edə bilməzsiniz! İnsanda mcərrəd cəhəti tapmaq n qeyd etdiyimiz o iki yol əyani elm və daxili mşahidə yolu ilə idi. nc yol Bunlardan əlavə, insanda ruh adlı mcərrəd bir varlığın isbat edilməsi n digər dəlillər də deyilib ki, burada onlardan birini işıqlandırmaqla kifayətlənirik. z məqamında isbat olub ki, idrak mcərrəd bir vaqlırdır və filosoflar arasında bu məsələ haqda ixtilafın olmağına baxmayaraq, Sədrul Mtəəlihin isbat edib ki, nəinki, təkcə əqli idrak, bəlkə, hissi və xəyali idrak da mcərrəddir və maddi şeylərin xsusiyyətlərinə malik deyil. Biz burada idrakın mcərrəd olması n byyn kiikdə yerləşməsinin mmknszly nvanı altında aydınlaşdırılan dəlildən istifadə edir və mcərrəd ruhu isbat etmək n onu elə buradaca qeyd edirik. Şbhəsiz ki, bəzi vaxtlar biz ox byk və geniş mənzərələrdən və şeylərdən bir təsvir grrk və baxmayaraq ki, bəzən o şeylərdən və mənzərələrdən yz metirlərlə fasiləmiz olur, amma onlardan bir srət və zahiri şəkili zmzdə tapırıq. Şbhəsiz, bu surət və zahiri şəkil bizdə mvcddur, ona grə də, o mənzərə ya cismə baxmadığımız zamanla fərq edirdik, yəni o şəkil ncə bizdə yox idi və baxdıqdan sonra yarandı. İndi sual budur ki, bizdə yaranan bu dərk edilən surət maddi və cismani bir şeydirmi, yoxsa, mcərrəd və qeyri-maddi bir şey? Şbhəsiz, əgər desək ki, o ox geniş mənzərədən dərk edilən şəkilin z də maddi bir şeydir, deməliyik ki, bu maddi şey bizim maddi bədənin bir yerində yerləşməlidir ki, biz onu dərk edə bilək və anlayaq. Amma grrk ki, bəzən o dərk edilən şəkil və srət genişlik baxımından bizim bədənin neə bərabəri boydadır! Buna əsasən, necə demək olar ki, o ox byk maddi srət və şəkil bizim bədənin bir hissəsində, məsələn beynimizin molekullarında yerləşibdir?! Elə burada demək lazımdır: O dərk edilən surət və şəkil, baxmayaraq ki, bir maddi şeydən, yaxud mənzərədən xəbər verir, amma z mcərrəd və qeyri-maddi bir şeydir və maddi şeylərin xsusiyyətinə malik deyil. İdrakın zn və dərk edilən surətin mcərrəd olmasını sbut etdikdən sonra, bu sual qarşıya ıxır ki, bu mcərrəd şey bizim bədənin maddi hissəsində yerləşə bilərmi? Başqa szlə, bir maddi şey n mcərrəd keyfiyyət ola bilərmi? Qeyd etdiyimiz kimi, həmin dərk edilən şəkil və surətin bədənimizin hansısa bir yerində yerləşməsi məsələsinə toxunduq, gərək, deyilə ki, cismimiz, dərk edilən surətin və şəkilin lsnə və tutumuna malik olmalıdır. Amma həqiqət bunun əksinədir. Buna əsasən, deməliyik: Həqiqətdə, bu dərk olunan qeyri-maddi və mcərrəd surəti dərk edən şeyin z də mcərrəd bir şeydir və o, insanın həmin nəfsi və ruhudur. Yekun Kemiş mzakirələrdən bur nəticəyə yetişirik ki, insanda ruh adlı mcərrəd bir cəhət var ki, təbiətinə grə maddi xsusiyyətlərə malik deyil və materialistlərin fikrinə rəğmən, ruh insanın cismani beyni və maddənin xsusiyyətlərindən deyil. nki belə olan halda, gərək, ruhun fəaliyyəti və onun anlamaları maddi duyğular dairəsində məhdudlaşsın və bir halda ki, dzgn yuxuların olması, gələcəkdən xəbər vermələr və bəzi qeybi məsələləri aydınlaşdırmaq ki, bir ox yerlərdə baş verib, btvlkdə buna dəlalət edir ki, ruhun dərk etməsinin dairəsi maddədən daha genişdir, ona grə ruhun maddi və insan bədəninin xsusiyyətlərindən olmasını qəbul etmək olmaz. Mir İsmayil Əsədov Sun, 04 Mar 2012 23:50:35 http://az.sonnat.net/article.asp?id=264 Məad məsələsinin zəruriliyini və əhəmiyyətini Qurani-kərimin ayələrinə mraciət etməklə də əldə edə bilərik. Məad məsələsini mzakirə edən Quranın qisar (qiyamətlə bağlı) surələrinə diqqət etməklə grrk ki, o surələrin btn ayələri və ya ayələrinin əksəriyyəti bu məsələ barədə mzakirə və mxtəlif təbirlərlə onun insan həyatındakı əhəmiyyətinə təkid və işarə etmişlər. Bu surələrin oxu Məkkədə və həzrət Məhəmmədin (s) təbliğ və dəvətinin əvvəlində nazil olmuş və Məad məsələsinin Quran və İslam peyğəmbəri (s) baxımından fvqəladə əhəmiyyətinin gstəricisidir. Dəyərli İslam peyğəmbəri (s) elə həmin məsələ və inancların izahı və təqdim edilməsi uğrunda kafirlərin ağır məşəqqətlərinə və dzlməz əzab-əziyyətlərinə məruz qaldı və digər ilahi peyğəmbərlər kimi bir o həzrətə də bir ox thmətlərvuruldu, hətta, ona məcnun(divanı) belə dedilər. Qurani-kərim Səba surəsinin 6 və 7-ci ayələrində bu məsələyə toxunur və belə buyurur: Kafirlər (z aralarında Peyğəmbər əleyhissəlama istehza edərək bir-birinə) dedilər: Sizə siz para-para olub dağılandan (ryb torpağa qarışandan) sonra yenidən yaradılacağınızı (dirildiləcəyinizi) xəbər verən bir adam gstərəkmi? Grəsən, o, Allaha qarşı zndən yalan uydurur, yoxsa bir dəliliyi var? Xeyr, axirətə inanmayanlar zləri əzab iində, (haqdan) uzaq bir zəlalət iindədirlər. (Onlara axirətdə şiddətli əzab veriləcəkdir, nki dnyada haqq yoldan ox azmışlar). (sbə,7-8) Bir ox digər ayələrdə də peyğəmbər (s) dvr kafirlərinin məad məsələsinə nisbətdə olan inamsızlıqlarına toxunulub: Bir mczə grdkdə isə ona istehza edərlər. Və belə deyərlər: Bu ancaq aıq-aşkar bir sehrdir. Məgər biz ldkdən, torpaq və srsmk olduqdan sonra dirildiləcəyikmi?! Eləcə də (bizdən) əvvəlki atalarımız (dirildiləcəklərmi)?! (saffat14-17) Bəzən elə olurdu ki, inamsızların bir dəstəsi əllərinə rmş smk alıb peyğəmbərin (s) yanında onu ovub toz halına salaraq təəccb və istehzayla soruşurdular: rmş smkləri kim dirildə bilər?! (yasin78) Hər halda, İslam peyğəmbərinin (s) dəvəti mqabilində və məad məsələsinin qəbulundakı bu inad və tərslik o yerə atdı ki, məad məsələsini və lmdən sonrakı dirilməni aıq şəkildə inkar etdilər və dedilər: Bizim həyatımız yalnız bu dnyadadır. (Birimiz) lr, (birimiz) dirilirik. (Birimiz dnyaya gəlir, birimiz dnyadan gedirik). Biz (ləndən sonra bir daha) dirildiləcək deyilik! Quran məad məsələsini camaata qəbul etdirib onların bu məsələyə qarşı təəccbn aradan apara bilməsi n mxtəlif metod və sullsrdan istifadə edərək rəftar və əməl edir ki, biz gələcək bəhslərdə onlara toxunacağıq. Quranın zərində dayandığı məsələlərdən biri budur ki, bəzən bu dnyanın maddi yaşayışı insanı znə elə məşğul edir ki, məadı qəbul etmə yknn altına girmir. Quran baxımından prinsipcə məad məsələsi və lmdən sonrakı əbədi dnyaya əhəmiyyət verilməsə, bu dnyanın yaşayışı da pu və mənasız olacaq və insanların doğulduqdan lənəcən mr boyu etdikləri səy və fəaliyyətin ağıllı və dzgn izahı olmayacaq. Bir kəsdən soruşulsa ki, yaşayışındakı bu qədər səy, ətinlik və zəhmətdə məqsəd nədir? Cavab verəcək ki, bunlar btvlkdə onun ndr ki, sağ qalım və dnya yaşayışından bəhrələnim. Sualı davam etdirsək ki, əsas etibarıyla yaşayışında və dnya həyatında məqsəd nədir? Elə bu zaman grəcəyik ki, axirət dnyası və məad məsələsi olmadan bu sualın məntiqi cavabı olmayacaq. Ola bilsin ki o şəxs desin: Bu həyatda, yaşayışımda və btn bu ətinliklər və məşəqqətlərdə məqsəd budur ki, sonda yox olum və yoxluq diyarına yollanım! Məlumdur ki, bu cr cavab he bir insan əqli ilə uyğun gəlmir. Quranın bir ox ayələrində o biri dnyayla əlaqəsi olmadan bu dnyanın puluğuna və dəyərsizliyinə toxunulur və insanlara xəbərdarlıq edilir ki, dnya malına aldanmasınlar və mvəqqəti və pu dəyərlərə knl bağlamasınlar. Bilsinlər ki, dnya və dnyadakılar o zaman dəyər taparlar ki, lmdən sonrakı dnya keid olaraq nəzərdə tutulsun və bu dnyadakı yaşayış əbədi axirət dnyasının mqəddiməsi olsun. Fatir surəsini 5-ci ayəsində gəlib: Ey insanlar! Şbhəsiz ki, Allahın (qiyamət barəsindəki) vədi haqdır. Dnya həyatı sizi aldatmasın. O tovlayan (Şeytan) da sizi tovlayıb yoldan ıxartmasın! Ənkəbut surəsinin 64-c ayəsində də aıq şəkildə maddi dnyanın yaşayışının o biri dnyanın əbədi yaşayışı qarşısında puluğuna və dəyərsizliyinə toxunur və buyurur: Bu dnya həyatı oyun-oyuncaqdan, əyləncədən başqa bir şey deyildir. Axirət yurdu isə, şbhəsiz ki, əbədi həyatdır. Kaş biləydilər! (Əgər bilsəydilər, axirəti dnyaya dəyişməzdilər). ( əl-Ənkəbut64) Məadı inkar etmənin maddi dşncəyə təsiri Qurani-kərimin, eləcə də, digər səmavi kitabların və dinlərin lmdən sonrakı həyat və məad məsələsi ətrafındakı btn gstərişlərinə və təkidlərinə baxmayaraq, yenə bu mvzu o cr deyil ki, hamı bu tezliklə və asanlıqla onu qəbul etsin. Xsusən də, səthi və maddi baxışlara malik olanlar və adətən, btn həqiqətləri z məhdud duyğuları dairəsində axtaranlar he vaxt məad prinsipinin qəbul edilməsi yk altına girmirlər. Bugnk dvrdə bir ox hadisələrlə zləşirik ki, insanlar yaşayışın məşəqqət və ətinliyindən azad olmaq n, dnya zəncirlərindən və bədbəxtiliklərindən xilas olmaq baxımından intihar və lmə əl atırlar. Onlar gman edirlər ki, lmlə hər şey sona ataraq yox olur. Ona grə də, zlərini yox etməyə cəhd edirlər. Digər tərəfdən, grrk ki, indiki dvrdə camaatın əksəriyyəti, xsusən də, kfr yayılmış məntəqələrdə materialist fikirlərlə yaşayanlar həyatı yalnız naz-nemət iində yaşamaq və nəfsani istəkləri doyuzdurmaqda grrlər və bu yolda btn azadlıqları və etik şərafətləri ayaqlayır və cəmiyyətin digər fərdlərinin heysiyyət və haqlarına əhəmiyyətsiz yanaşırlar. Btn bu sərhəddi aşmalar və ədalətsizliklər bu təfəkkrdən qaynaqlanır ki, hər nə varsa, elə bu dnya həyatındandır. Bu zdən, insan bacardığı qədər dnya şadlıqlarından və ləzzətlərindən istifadə etməlidir və z nəfsani istəklərini doyuzdurmalıdır. Deyirlər: Əbu Sufyan mrnn axırlarında oğlu Maviyəyə nəsihət və tvsiyə edərək dedi: Oğlum, bil ki, məad, cənnət, cəhənnəm və s. Allahın vəd etdikləri ilahi əzab adı ilə deyilənlərin hamısı tam yalandır (əl-əyazu billah). Ona grə də, siz Bəni-məyyə (tayfası), hkuməti znz n qoruyun və bu vəzifəni əldən-ələ trərək bu nəslin arasında saxlayın. Və he vaxt icazə verməyin ki, bu dəbdəbəli aparat və xilafət sizin əlinizdən ıxsın! Buradan grrk ki, sırf maddi və səthi baxışlara malik olmaqla və əbədi axirət dnyasını qəbul etməməklə, necə etik dəyərlərin bnvrəsi yıxılıb dağılır və insani şərafət məhv olur. Bizim yaşayış məcrasında xoşbəxtliyimiz və nəhayət, kamilliyimizlə nəticə lənən yolu seə bilməyimiz n, lmdən sonrakı dnya və məad məsələsi ətrafında dşnməyimiz vacibdir. nki o dnyanın olub-olmamasının sbuta yetməsi bizim bu dnyadakı rəftar və əməllərimizdə bir başa təsirə malikdir. Haqqında danışılması və zərində dşnlməsi lazım olan digər bir məsələ bundan ibarətdir ki, bu dnyanın axirət dnyası ilə əlaqəsi vardır. nki əgər fərz olunsa ki, bu dnyadan o biri dnyaya getmək həmin şəxsin səfərinə bənzəyir ki, bir şəhərdən başqa bir şəhərə getmək istəyir, amma bu şəhərdə o biri şəhər n he bir tədark grməyib və yaşayış ləvazimatı cəm etmək haqqına malik deyil və ona deyisə ki, o birisi şəhərin sistemi və imkanları tam şəkildə bu şəhərin sistemindən fərqli və mstəqildir və hamısı elə oradaca yığılıb hazırlanmalıdır; bu halda bizim bu dnyadakı əməllərimiz və rəftarımızda məad məsələsinin he bir təsiri olmayacaq, başqa szlə, məad məsələsinin islami dnya grş prinsiplərindən biri nvanı ilə islami ideologiya ilə he bir əlaqəsi olmayacaq (diqqət edilməli məsələlərdəndir). Amma araşdırmadan sonra sbuta yetsə ki, bu dnya axirət dnyası ilə birbaşa əlaqədədir və insanın bu dnyadakı rəftarı və əməli axirət aləmində reallaşacaq, onda, bu məsələ insanın mqəddəratını tam şəkildə məyyənləşdirir. Belə olan surətdə, ideologiya ilə əlaqədə olan məadı dnya grş prinsiplərindən biri nvanı ilə mzakirə etmək zərurəti meydana ıxır. Mir İsmayil Əsədov Sun, 04 Mar 2012 23:44:22 http://az.sonnat.net/article.asp?id=263 İnsan z təbiəti əsasında kamilliyə meyillidir və z-zlyndə son dərəcə inkişaf edərək znn nəhayət kamilliyinə atmaq arxasıncadır. Bu zdən bu məqsədə nail olmaq n, gərək, azadcasına və agahlıq zndən qeyri-heyvani və insani bir yaşayış tərzini z n sesin və digər hevanlar kimi yalnız z heyvani və daxili istəkləri əsasında əməl etməsin, bəlkə, onu digər canlılardan ayıran təfəkkr qvvəsini işlədərək hər an onu bir tərəfə srkləyən neə-neə mxtəlif istəklər arasında ağıla uyğun bir seim etsin, beləki, onun btn işləri və rəftarları elm agahlıq zndən olmaqla kamil azadlıq və seimlə birgə yerinə yetirilsin. İnsanın həqiqi və son həddəki kamilliyi onun daxili istəklərinin kamil şəkildə dənilməsində və digər canlıların əksinə olaraq z daxili tələblərindən asılı və bağlı şəkildə deyil ki, ixtiyar və yol seimi ondan alınsın və gz yumulu z daxili istəklərinə itaət etsin. Bu seim və ixtiyar qvvəsini yaşayışda və həmin yolun seimində işlətmək n, kifayət qədər elm və agahlığın olması zəruridir. Həyatda meyllərin bir-biri ilə əkişməsi səbəbindən iki yol ayrıcında qalan insan doğru yolu semək n elm və agahlıq kimi vasitələrdən bəhrələnməlidir. Əks təqdirdə, ola bilsin ki, cahilcəsinə bir seimə dar olmaqla bərabər, nəinki, təkcə z həqiqi kamilliyi və səadətinə yetişməsin, həm də ondan uzaqlaşmış olsun. Elm və agahlıq amili dzgn və insani yaşayışda lazımlı vasitələrdən biri, həminin, yaradılışın mənşəyi və yaradanı tanımaqdır. Burada lazım olan digər ayıqlıq ki, insan z yaşayışını təmin etmək n onsuz doğru və insani yolu seə bilməz, məad və gələcək yolun sonuna olan agahlıqdır. z hərəkətində hansısa bir məqsəd arxasınca olmayan və ya hərəkətin məqsədinə və sonda nə ilə nəticələnəcəyinə dair kifayət qədər məlumata sahib olmayan insan mxtəlif yollar arasından uyğun bir yolun təyin edilməsində necə doğru seim metoduna malik ola bilər?! Buna əsasən, yaradılışın mənşəyini və məxluqatın yaradanını tanıdıqdan sonra, lmdən sonrakı həyat, axirət aləmi və o aləmin və qiyamətin xsusiyyətlərini də tanımalıyıq ki, o dnyada həqiqi kamillik və səadətə atmaq n dnyadakı yaşayışımızda doğru yol və insani metodu seə bilək. Burada digər bir agahlığın olması zərurəti də meydana ıxır ki. o da bu dnya ilə lmdən sonrakı həyat arasındakı əlaqəni tanımaqdır. Və əgər belə bir əlaqə və rabitə olarsa, o, necə bir rabitədir? Yuxarıda qeyd olunan iki məsələdən hər hansı biri qaranlıq qalaraq insan n aydınlaşmadığı halda, insan heyrət və aşqınlıqda, həminin, iki yol ayrıcında qalacaq və bu nadanlıq və cahilliklə yaşayış yolunun seiminə əl atsa, he vaxt azmaq və səhv etmədən amanda qalmayacaq. lmdən sonrakı həyat və məad məsələsi prinsipi haqda deməliyik ki, bizim o aləmə inam və məlumatımız olmasa, şbhəsiz, bizim yaşayış boyunca və daxili istəklərin əkişmə məqamındakı seimimiz, qiyaməti tanıyaraq etdiyimiz seimlərdən qat-qat fərqli olacaq. Biz elə bir varlığıq ki, mmkndr, hər an və hər bir məxsus zamanda onlarca istək bizdə olsun və həqiqət isə bundan ibarətdir ki, onların hamısına bir-birinin kənarında cavab vermək mmkn deyil. Və hkmən onlar arasından bir və ya bir neə dənəsini semək hququna malikik. Elə bu yerdə məada inam z rolunu ifa edir və bu seimin necəliyində z layiqli təsirini gstərir. Məad insan və onun fərdi həyatındakı aşkar təzahrdən əlavə, cəmiyyətə də z təsirini gstərir və insanların bir-biri ilə olan rəftarını nəzarət altına alaraq yənzimləyir. Həqiqətdə, məad və axirətdəki mkafat və əzaba inanan bir kəs ox az halda znə icazə verir ki, digərlərinin ictimai haqlarını tapdalasın və ya hansısa bir şəxsə qarşı zlm etsin, yaxud z yaşayışı ərivəsində etnik dəyərlər və insani keyfiyyətlərə əhəmiyyət verməyərək stndən kesin. Bunun mqabilində məada inanmayan və hərəkəti istiqamətində əbədi və kamil yoxluq, həminin, lmdən başqa, he bir maneə grməyən insan aydındır ki, z istəklərini və şəhvətlərini təmin etmək n he vaxt bir sərhəd tanımır və prinsipcə bu məhdudiyyət n he bir dəlil-sbutla kifayətlənmir. Elə bu zdən, təkcə z istəklərini təmin etmək fikirindədir. Baxmayaraq ki, digərlərinin məhvi və haqlarının tapdalanması ilə nəticələnə bilər. Belə bir cəmiyyətdə fiziki gc amilindən başqa, he bir digər amil insanların təcavznn qarşısını ala bilməz. Aydındır ki,daxilində məad və lmdən sonrakı həyata inam olmayan bir cəmiyyətdə gc sahibləri də, nəinki, təkcə z hakimiyyət və gclərindən digər insanların ədalətsizlik və təcavzkarlığının qarşısını almaq n istifadə etmirlər, bəlkə, zləri də insanlara qarşı hədlərini aşaraq onların haqlarını tapdalayır, zbaşınalıq və ədalətsizliyi cəmiyyətdə genişləndirirlər. Belə cəmiyyətlərin nmunəsini indi hal-hazırkı dnyada aıq-aydın mşahidə edir və grrk ki, kfr lkələrində yaradana və o dnyaya inamın olmaması hansı msibətləri və evlər yıxan bəlaları dnya xalqları n yaradıb. Peyğəmbərlərin təbliğində axirətin əhəmiyyəti Fvqəladə əhəmiyyətinə grə axirət aləmi və məad məsələsi həmişə ilahi peyğəmbərlərin təbliğində başlıca mvqedə dayanıb. İlahi peyğəmbərlər də camaatın bu cr məsələləri qəbul etməkdəki inadkarlıq və davamlı mxalifətiliklərinə baxmayaraq, ona təkid edərək insanları həmin prinsiplərə inanmağa ağırıblar. Peyğəmbərlər bir həkim kimi bəşər cəmiyyətinin xəstəliklərini malicə etmək məqsədində olduqları n, camaatın ilahi qanunlar qarşısında inadkarlıq və mxalifətliyi ilə zləşəndə, geri əkilmir və xəstə cəmiyyətlərin malicəsi n lazım olan hər bir addımı atırdılar. Camaatın xoşunun gəlməməsinə və onu qəbul etməkdə inadkarlıq gztərmələrinə baxmayaraq, onlar mmkn olan btn yollarla xəstəliyin dərmanını atdırırdılar. Həminin, ilahi peyğəmbərlərin insanları lmdən sonrakı həyatla tanış etmə və məad məsələsini mzakirəyə ıxarma yolundakı bu mhkəmlilik və mqaviməti həmin etiqadi prinsiplərin insan yaşayışı və onun kamilliyə atma və səadətindəki fvqəladə əhəmiyyətinin gsrəricisidir. Buna əsasən, məad məsələsi prinsiplərindən agah olmaq, insanın cəmiyyətdəki davranış və əməlinə birbaşa təsir edərək onun yaşayışını dəyişir. Məad prinsipinə nisbətdəki inamdan əlavə, bu dnya ilə axirətin əlaqəsini və bu dnyanın həmin dnyaya mqəddimə olmasını tanımağın da insanın davranışında əhəmiyyətli rolu vardır. Şbhəsiz və qəti olaraq deyə bilərik ki, bu dnyanın axirətdən ayrı və mstəqil şəkildə olması və həminin, aralarında he bir rabitənin olmadığı təsəvvr edilərsə, məad və ona inam insanlarda he bir təsir qoymayacaqdır. Amma dnya və axirətin əlaqəsinə yəqin olunacaq surətdə agahlıq və tanışlıq olsa və insan bilsə ki, bu dnyada etdiklərinin savab və cəzasını kamil olaraq o dnyada alacaq, onda, szsz ki, z hərəkət və işlərinə daha ox diqqət edəcək və daxili istəklərini təmin etməkdəki sərhəd və məhdudiyyətlərə də riayət edəcəkdir. Mir Ismayil Əsədov Sun, 04 Mar 2012 23:37:54 http://az.sonnat.net/article.asp?id=262 download Fri, 02 Mar 2012 13:55:16 http://az.sonnat.net/article.asp?id=261 Əhli Beyt -ABNA- xəbər agentliyinin verdiyi xəbərə əsasən Azərbaycan Respublikasının Dini Elmlər zrə tələbələrinin və dini fəallarının bir qrupunun təşəbbs ilə Azərbaycan Respublikasının İslami oyanış Xəbər Agentliyi fəaliyyət başlayıb. Azərbaycan Respublikasının İslami oyanış Xəbər Agentliyi islami oyanış hərəkatı xəbərləri və təhlillərinin yayınması habelə şiə olan Azərbaycan Respublikasında İslami Oyanışın himayə edilməsi məqsədi ilə Azərbaycan Respublikasının dini elmlər tələbələri və dini fəallarından bir qrupunun təşəbbs ilə təsis edilib. Bu sayt mxtəlif xəbər qrupları ərivəsində msahibə, reportaj, məqalələr, kitabxana, grntl reportajlar, film və audio reportajlardan ibarətdir. Azərbaycan Respublikasının rəsmi məzhəbi, 12 imamlı şiə məzhəbidir və son araşdırmalara əsasən Azərbaycan Respublikası xalqının 90 faizindən daha oxu şiədirlər . Bu elə bir haldadır ki, Azərbaycan Respublikasının dvlət başılarının İslam əleyhinə olan siyasətlərinin nəticəsində məscidlər dağıdılır, msəlman qadınlar məktəblərdə və universitetlərdə hicablarını gtrməyə məcbur olurlar, hər cr islami simvol mumi yerlərdən yığışdırılır, dini əzadarlıqlar və məclislərə qadağalar tətbiq edilir və İslam dinini təbliğ etmək istəyən hər bir şəxs 3 ildən 5 ilə qədər həbsə məhkum edilir. Qeyd etmək lazımdır ki, Azərbaycan Respublikasında dini fəallar habelə bu lkədəki islami oyanış prosesi haqda son xəbərlər barədə maraqlananlar www.bidari.info saytına mraciət edə bilərlər. Fri, 02 Mar 2012 13:51:58 http://az.sonnat.net/article.asp?id=260 Əhli Beyt -ABNA- xəbər agentliyinin verdiyi xəbərə əsasən Astaranın Ərivan kəndində etiraz aksiyası keirilməsi barədə ktləvi informasiya vastələrində xəbər verilmişdi. Belə ki, fevralın 25-də kəndin 300-dən ox sakini Astaradan Iran İslam Respublikasına gedən beynəlxalq yolu bağlayıb. Etiraz aksiyasına səbəb sakinlərin Iran İslam Respublikasından ərzaq malları gətirməsinə yaradılan problemin son gnlər daha da kəskinləşməsidir. Gmrk işiləri son vaxtlar Irandan ərzaq malları gətirməsinə imkan vermirlər. Kənd əhalisi isə orada nisbətən ucuz olduğu n bir sıra ərzaq məhsullarını Irandan alıb gətirirlər. Gmrkdə sakinlərin malları əllərindən alınıb məhv edilir. Sakinlər də buna etiraz edir. Camaatın problemləri ilə icra hakimiyyətinin hər hansı bir məsul işisi maraqlanmayıb. tən gn məlum oldu ki, gmrkdə problemlər davam edir. Rayon sakinlərindən biri deyir ki, tən gnlərə nisbətən bir az yumşalma var: Inhisarılıq yaratmaq istəyirlər. Əvvəllər gn ərzində Irana 800-1000 nəfər keirdisə, hazırda bu rəqəm 100-150 nəfərə qədər enib. Toyuğun gətirilməsinə qadağa qoyulub. Btn məhsullar alınaraq yandırılır. Hər adama yalnız bir toyuq keirməyə icazə verirlər. Sakinlər deyirlər ki, onlardan alınan məhsullar yetimlər evinə, yaxud bağalara verilsəydi normal qarşılayardılar: Olmazmı bizdən aldıqları məhsulları kimsəsizlərə versinlər? Təbii ki, bu, onlara sərf etmir. nki bağaya, yaxud kimsəsizlərə versələr bdcədən pul oğurlaya bilməyəcəklər. Astarada yayılan məlumatlara grə, bu hadisənin yaranmasında səbəb icra başısı Taleh Qaraşovla gmryn rəisi Hikmət Məmmədov arasındakı konfliktdir: Btn bunlar sadə vətəndaşların başında atlayır. Biz anlaya bilmirik, bizim hkumət bu cr qayda-qanun tətbiq etməklə Iranı blokadada saxlamaq istəyir, yoxsa bizi yaşamaq uğrunda mbarizədə sınağa əkir?!. Fri, 02 Mar 2012 13:48:21 http://az.sonnat.net/article.asp?id=259 Quba aksiyası haqqında məlumat byk britaniyanın CNN telekanalında, www.i4u.com xəbər saytında, Azadlıq radiosunun rus və ingilis dilli xidmətlərində, Rusiyanın Dojd telekanalında, The voice of Russia, Vestnik Kavkaza, Newsru.com, Ukraynanın Korrespondent.net və digər portallarda, Regnum, Bloomberg, AFP kimi məşhur xəbər agentliklərində, Kanada xəbərlərində, Trkiyə mediasının Haberx, Haberturk, Dnyablteni və başqa nfuzlu xəbər saytlarında, NTV kimi tanınmış telekanalında və b. z əksini tapıb. Trkiyənin NTV telekanalı: Trkiyənin Haberx internet qəzeti manşetdən verdiyi Azərbaycanda xalq syan etdi başlıqlı xəbərində bildirir: Azərbaycanın Quba rayonunda bu gn səhər saatlarında bir xalq syanı başladı və gn boyunca davam edən syanda, rayon icra başısının villası yandırlıdı. Xalqın qarşısını almağa yetərli olmayan polisə kmək n rayona gətirilən hərbi qvvələrin mdaxiləsi də syanı yatıra bilmədi və xalq rayonu tamamilə ələ keirdi. Bakıya qaan icra başısı Rauf Həbibov canını qurtararkən, Bakıdan dərhal Qubaya gedən nəqliyyat naziri Ziya Məmmədovun xalqdan zr istədiyi xəbər verilir. Bundan başqa, rayonun iki millət vəkili də xalqın haqlı, icra başısının isə haqsız olduğu istiqamətində bəyanat verdi. Axşam saatlarına yaxın xalqın yenidən hərəkətləndiyi, rayon mərkəzini nəzarətə gtrdy, xalqın bir hissəsinin isə rayon mərkəzinə yaxın bir kənddə icra başısına məxsus villanı yandırmaq n o kəndə doğru hərəkət etdiyi bildirilir. Digər tərəfdən isə Bakıdan Qubaya gedən yolu polisin tamamilə bağladığı, Bakıdan ıxan yksək səviyyəli səlahiyyətlilərin iində olduğu bir kortejin də təhlkəsizlik gclərinin nəzarəti altında Qubaya doğru yol aldığı deyilir. Habertrk Quba hadisələrini Azərbaycanda syan, xalq icra başısının evini yandırdı başlığı ilə təqdim edib. Dnyablteni saytında isə Azərbaycanın Quba şəhərində xalq təhqirə cavab verdi, icra başısının evini yandırdı, - deyə bildirilib. *** CNN televiziyası: *** tvrain.ru saytı: Azərbaycanın Quba şəhərində baş verən hadisələrdən sonra lkə rəhbərliyi ora zirehli texnika gndərməyə başlayıb. Artıq Azərbaycanda ikinci Janaozen hadisələri başlayıb. Xatırladaq ki, bir qədər əvvəl Qazaxıstanın Janaozen şəhərində xalq yerli icra strukturlarına və sosial vəziyyətə etiraz olaraq, ktləvi aksiyalar keirmişdi. Xəbərdə deyilir ki, səhər tezdən yzlərlə aksiyaı icra hakimiyyətinin qarşısına yığışaraq rayon icra başısının istefasını tələb edib: Sonradan onların sayı 10 mini keib. Vəziyyət o yerə atıb ki, hadisələrin başqa regionlara yayılmaması və aksiyanı informasiya blokadasında saxlamaq n Qubada və qonşu rayonlarda internet kəsilib. Telefonların işləməsində fasilələr yaranıb. Saytın yazdığına grə, Daxili Qoşunların əsgərləri, yerli polislə toqquşmalar baş verib: Amma onlar ktlənin qarşısında geri əkilməli olublar. Bundan sonra yerli administrasiyanın binası və icra başısının evi yandırılıb. Qeyri-rəsmi xəbərlərə grə, 200 nəfər saxlanılıb. Amma bu rəqəm z təsdiqini tapmır. *** Rusiyanın Dojd telekanalı: INTERFAX.RU xəbər saytı: Aksiyanın miqyası o qədər byk olub ki, polis gzyaşardıcı qazdan və suvuran maşınlardan istifadə edib. Sumqayıt şəhərindən tutmuş, Qubaya qədər yollar polis nəzarətindədir. Onlarla maşında şimal zonasına əsgər aparılır. Vedomosti qəzeti isə baş verənləri belə təqdim edib: Qubada icra başısının evi klə dnd. Qəzəblənmiş ktlə icra hakimiyyətinin binasını da yandırdı. Yanğınsndrənlər binanın tam yanmasının qarşısını gclə alıblar. lenta.ru xəbər saytı: Azərbaycanın Quba şəhərində 10 min nəfərin yerli icra başısının istefası tələbilə başladığı etiraz aksiyası elə onun istefasıyla da nəticələndi. Icra hakmiyyətinin binası və icra başısı Rauf Həbibovun evi yandırıldı. Insanlar ona məxsus obyektləri də yerlə-yeksan etdilər. Reportyor: Ilham Əliyev hadisələrdən dərhal sonra Bakının Gənclik adlı hissəsindəki tqamətgahından Prezident Administrasiyasına gəlib. Byk ehtimalla Quba hadisələrilə bağlı toplantı keiriləcək. Qolos Rossii: Uzun mzakirələrdən sonra rayonun icra başısı Rauf Həbibov vəzifəsindən kənarlaşdırıldı. Onu orada saxlamaq yeni aksiyalara səbəb ola bilərdi. *** Grcstanın Georgian Times agentliyi: Aksiya iştirakılarını qəzəbləndirən Həbibovun təhqirləri və rayonu talamasıdır. O, znə və qayınanasına villalar tikdirib. Qorki kəsindəki mərtəbəli villa, Olimpiya Mərkəzinin yanındakı evi, habelə, Gələdz kəndində ay kənarındakı villalarının mvcudluğundan Qubada hamı xəbərdar idi. Btn bu villalar və onun obyektləri yerlə-yeksan edildi. Bundan başqa, icra başısı Həbibov dvlət bdcəsindən Quba rayonunda tikinti işlərinə ayrılan 800 min manatı (təxminən 1 milyon dollar) mənimsəməkdə ittiham olunur. *** Newsru.com xəbər portalı Qubada baş verənləri Azərbaycanın şimalında xalq syan qaldırdı başlığı ilə təqdim edib. Yazıda icra başısı Rauf Həbibovun yerli əhalini təhqir etməsi və bundan qəzəblənən qubalıların he nədən qorxmadan rayon rəhbrərliyi zərinə hcuma kediyi vurğulanır. Fri, 02 Mar 2012 13:46:37 http://az.sonnat.net/article.asp?id=258 download Fri, 02 Mar 2012 12:46:51 http://az.sonnat.net/article.asp?id=257 download Thu, 02 Feb 2012 19:30:22 http://az.sonnat.net/article.asp?id=256 download Wed, 01 Feb 2012 20:25:49 http://az.sonnat.net/article.asp?id=255 Bismillahir-Rəhmanir-Rəhim Həzrəti Xədicə (ə)-ın həyatı Byk İslam Peyğəmbəri (s)-in həyat yoldaşı həzrəti Xədicə (ə) hicrətdən 68-il əvvəl Məkkə şəhərində dnyaya gz amışdır. Atasının adı Xuvəylid ibn Əsəd, anasının adı isə Fatimə binti Zaidət ibn Asim idi. O islamı qəbul edən ilk qadın idi. Həzrəti Əli (ə) Qasiə xtbəsində onun fədakarlığını xatırladaraq buyurur: İslamın əvvəlindəki ətin anlarda, İslam dini Rəsulullah (s)-in, Xədicənin evindən başqa he bir evə daxil olmamışdı. Mən də onların ncs idim. Nəhcl-bəlağə, 192-ci xtbə. O, Həzrəti Peyğəmbər (s) ilə evlənməzdən qabaq iki dəfə, Əbu Halət ibn Zurarə Təmimi və Ətiq ibn Aiz Məxzumi adlı şəxislər ilə ailə həyatı qurmuş və ərlərinin hər ikisi dnyadan getmişdilər. Masir tədqiqatıların nəzərincə isə Həzrəti Xədicə (ə) Rəsuli Əkrəm (s) ilə evlənməzdən ncə he vaxt evli olmayıb. Xanim Xədicə (ə)-ın əmisi Vərəqə, ərəblər arasından savadlı bir şəxs kimi tanınmışdır. O Tvrat və İncili oxlu mtailə etdiyi n gzəl bilirdi. O, tez-tez deyərdi Qureyş tayfasından bir nəfər insanları hidayət etmək n Allah tərəfindən peyğəmbərliyə seiləək və sərvətli bir qadınla ailə həyatı quraaq. Həzrəti Xədicə (ə) bir gn yuxuda grd ki, gnəş Məkkənin zərində dvrə vurub yavaş-yavaş aşağı enərək onun evinə daxil oldu. Xanim Xədicə (ə) z yuxusunu əmisi Vərəqəyə danışdı. Vərəqə dedi: -Şhrəti aləmi bryəcək bir kişi ilə ailə həyatı quracaqsan. Biharul-ənvar, 6-cı cild, səh: 104 Həzrəti Xədicə (ə) 40 yaşında ikən Rəsuli Əkrəm (s) ilə (o zaman Peyğəmbər mrnn 25-ci baharını yaşayırdı) ailə həyatı qurdu. Bu ailədən onun Qasim, Abdullah, Rqəyyə, Zeynəb, Ummu Klsum və Fatimeyi Zəhra (s) adlı altı vladı oldu. İki oğlu Qasim və Abdullah uşaq yaşlarında ikən dnyalarını dəyişdilər. O həzrət ox iffətli və ismətli olduğu n cahiliyyət zamanında ona Tahirə (ismətli xanim) ləqəbi vermişdilər. Həzrəti Xədicə (ə) sərvəti ilə Məkkə əhli arasında adla idi. Məkkə xalqı onun sərvətiylə mzaribə yolu ilə alver edərdi. O xanım İslam Peyğəmbəri (s) ilə evləndikdən sonra btn var-dvlətinin o həzrətin ixtiyarına verdi. Rəsuli Əkrəm (s) də onların hamısını İslamın inkişaf və yoxsul camaatın yolunda xərclədi. Bununla da islam dininin iqtisadiyyatı mhkəmləndi. Həzrəti Xədicə (ə) Şəbi Əbi Talib mhasirəsi zamanı həyatının ən ətin dvrn yaşadı. Şəbin mhasirəsindən ıxdıqdan bir il sonra (besətin doqquzunc, ya onuncu ili) Peyğəmbər (s)-in vəfalı sirdaşı Əbu Talibin vəfatından bir neə gn keməmişdi ki, dnyasını dəyişdi. İslam Peyğəmbəri (s) həmin ili Hzn və qəm-qssə ili adlandırdı. Peyğəmbəri Əkrəm (s) Xədicə (ə)-ın ona gstərdiyi mehribanlıqları və fədakarlıqları he vaxt unutmurdu. Həmişə onu xatırlayar və salam deyərdi. Həzrət onun haqqda buyurardı: Hamı məni təkzib edəndə Xədicə məni təsdiq edərdi. Hamı məndən uzaqlaşanda, o mənə iman gətirdi. Məni tək-tənha qoymadı və mdafiə etdi. Allah ona rəhmət etsin... sdul-qabə, 8-ci cild, səh: 438. Hacı Zakir Babayev İlahiyyatı islammaarifinde.com Wed, 01 Feb 2012 12:13:09 http://az.sonnat.net/article.asp?id=254 download Mon, 30 Jan 2012 22:21:51 http://az.sonnat.net/article.asp?id=253 download Sun, 29 Jan 2012 21:02:16 http://az.sonnat.net/article.asp?id=252 Əhli-beyt(əleyhimussəlam) kəlamının hccət olmasına dəlil və onlara arxalanmağın zərurəti Hər iki şiə və snn firqənin hədisiləri bu əqidədədirlər ki,Rəsuli-Əkrəm(s) zndən sonra iki byk miras qoymuşdur və btn msəlmanları o iki mirasın ardınca getməyə dəvət etmiş,msəlmanların hidayətini və səadətini o iki şeyə arxalanmaqda bildirmişdir: onların biri Kitabullah,yəni Quran,o birisi isə o həzrətin z Əhli-beytidir.Burda nmunə olaraq qeyd olunan hədislərin bəzilərini sizin nəzərinizə atdırırq: 1)Termezi(məşhur snn hədisisi və siyrə yazanıdı) z Səhih kitabında Cabir ibni Abdullah Ənsaridən və o da Rəsuli-Əkrəmdən(s) belə nəql edir: Ey camaat,mən sizin aranızda iki əmanət qoyub gedirəm ki,əgər onlara təməssk etsəniz,he vaxt yolunuzu azmazsınız.Allahın kitabı və z itrətim.( Səhihi-Termezi, kitabul-mənaqib,babu mənaqibi əhli beytin-nəbi,5-ci cild,səh.662, 3786-cı hədis) 2)Həminin Termezi z kitabında belə nəql etmişdir: Peyğəmbəri-Əkrəm(s) buyurdu: Mən sizin aranızda iki şey əmanət qoyub gedirəm,əgər onlardan yapışsanız(onların gstərişlərinə əməl etsəniz),məndən sonra he vaxt yolunuzu azmayacaqsınız.Onlardan biri digərindən stndr:asimanla yer arasında olan Allahın kitabı və mənim Əhli-beytim və itrətim.Onlar Kvsər hovuzunda mənə atana qədər he vaxt bir-birindən ayrılmayacaqlar.Bəs baxın grn məndən sonra o iki əmanət ilə necə rəftar edəcəksiniz.( Səhihi-Termezi, kitabul-mənaqib,babu mənaqibi əhli beytin-nəbi,5-ci cild,səh.662, 3788-ci hədis) 3)Mslim ibni Həccac z Səhih kitabında Peyğəmbəri Əkrəmdən(s) belə rəvayət etmişdir: Ey camaat,mən bir bəşərəm ki, yaxın zamanlarda Allahın gndərdiyi(yəni Əzrail,qabizul-ərvah)mənim sorağıma gələcək və mən ona msbət cavab verəcəyəm.Mən sizin aranızda iki ağır əmanət qoyub gedirəm:birincisi Allahın kitabıdır.Onda hidayət və nur vardır.Allahın kitabından yapışın.(Sonra Peyğəmbər(s) camatı Qurana rəğbətləndirdi və əlavə etdi)Və mənim Əhli-beytim barədə sizə sifariş verirəm.(Bu sz dəfə təkrar etdi) Əhli-beyti sizə sifariş edirəm, Əhli-beyti sizə sifariş edirəm, Əhli-beyti sizə sifariş edirəm!( Səhihi-Mslim,7-ci hissə, fəzail Əliyyibni Əbitalibbabı,səh.122-123) 4)İslam hədisilərindən bir qrupu Peyğəmbərdən(s) belə rəvayət etmişlər: Mən sizin aranızda iki ağır və qiymətli əmanət qoyuram.Biri Allahın kitabı-Quran,digəri isə mənim Əhli-Beytim.Bunlar Qiyamət gn Kvsər hovuzunun kənarında mənə atana qədər he vaxt bir-birindən ayrılmazlar( Mustədrəki Hakim,3-c hissə,səh148; Əssaviqul-muhriqə,11-ci bab,1-ci fəsil,səh 149) Qeyd etmək lazımdır ki, bu barədə İslami hədislər həddindən artıq oxdur.Grkəmli mhəqqiq Seyyid Mirhamid Hseyn bu rəvayətin sənədlərini 6 cildlik Əbəqatul-ənvar kitabında yığıb cəm etmişdir. Qeyd olunan hədislərin sayəsində qısa şəkildə məlum olur ki,Peyğəmbərin(s) əmrinə əsasən,Allahın kitabının və Peyğəmbər(s) snnəsinin yanında Əhli-beytinə tabe olub və onların ardınca getmək İslamın zəruriyyətlərindəndir.Peyğəmbəri-Əkrəmin(s) itrətindən ayrı dşmək,yoldan azmağa səbəb olar. Burda qarşıya belə sual ıxır ki,Peyğəmbərin itaət olunmaları bizə vacib olan itrəti kimlərdir?Bu məsələnin aydınlaşması n İslam rəvayətlərinin sənədlərindən Peyğəmbərin(s) itrətinin mənasını araşdırmağa başlayırıq. Mənbə: Torpağa səcdə yaxud Allah dərgahında bəndəiliyin son həddi kitabı Məllif:Seyyid Rza Hseyninəsəb Mtərcim:M.Əlizadə Ardı var Fri, 27 Jan 2012 23:21:37 http://az.sonnat.net/article.asp?id=251 Əli (ə) kimdir?- Həzrət Əli(ə)-ın yksək məqamını vəsf edən gzəl bir bəhri təvil Sordu bir şəxs Əli(ə) kimdir? Nə təbibdir, nə həkimdir ki, Xudayidir onun sidq vəfası, qurtaran dəm bu sual, gəldi cavabı, necə bir mczə baş verdi, İlahi, gecədən oldu işıq selləri peyda,elədi həqqi hveyda dedi: Ey bəndə, eşit bil Əlidir(ə) aşiqi-bimisli ki, Qurandı ona vasif məddah, bu kitabla onu vəsf eylədi Allah. İnnəma, Ənfsəna, Tahav Yasin sona yetməz edə təfsirin əgər alim ola min, hələ Vəşşəms, hələ var sureyi İnsan, Qul kəfa, əy yuhərrəsul , La fəta, sureyi Rəhman, hanı insanda bu imkan biləki şəni-Əlidə(ə) nə deyir məniyi-Quran?! İnnəl əbrarə yəşrəbunə min kəsin kanə mizacuhə kafura- deyə əmr etdi İlahi, keilər cmlə gnahi, eləsə dərk bu ayati əgər kafir olan da, hanı bir kimsə sz ilə belə tərif oluna cmlə-cahanda: Əfəmən kanə mminən, yəni varmi Əliyə(ə) tay, Əlisiz(ə) cmlə-əməl zay, bunu bir kimsə zndən deməz əlhəq, belədir Xaliqi-yəzdan buyuran ayeyi-mtləq, belə şərh eylədi bu ayələri Əhmədi-Muxtar(s), axı stn daha kim var,edə məna bu şərafətli kəlamı, zn anlamaz he vaxt tanımaz kim ki İmami, Əlidir(ə) gənci-nbuvvətdə elə drri-girami ki, ona sykənib yrəndi peyəmbərliyi, Allahi təmami Əlidir(ə) həqq z, həqqdir Əlinin(ə) cmlə mərami, odu bir beyti mqəddəs ki, ona daxil olan kəs, soyunur cmlə gnahın, geyinir ədl silahın, eliyir zlm ilə dəva ki,ola dəhrdə bərpa bəşərin həqqi-hquqi,tapa məna bəşəriyyət ara Quran olub hər kimsə Əlizadə aa sidqilə meydan ki,ola razi Xudasi, Əlidir(ə) nki cahanda bəşərin rahi-hdasi... bu zamanda dedi: əhsən yer gylər və ağaclar və iəklər,cəmi quşlar və mələklər və yağışlar və kləklər dedi bir kəlməyə əhsən btn aləm, tutub z gylərə sylər Hacı Soltan, dayanıb əmrə mhəyya kmək ol ya Əli(ə) mvla, kmək ol ya Əli(ə) mvla. Bəhri-təvil Hacı Soltan Əlizadəyə məxsusdur Fri, 27 Jan 2012 23:14:15 http://az.sonnat.net/article.asp?id=250 İmam Hseynin (ə) Qıyamı Xilafət n Deyildi İmam Hseynin (ə), Yezidin əleyhinə olan qıyamı dnyəvi mvqelərə atmaq n olsaydı, Peyğəmbəri Əkrəm (s) ona kmək etməyi əmr etməzdi. Necə ki, bu mvzuda əhli-snnə mənbələrində bir ox hədislər nəql edilmişdir. Onlardan birini qeyd etməklə kifayətlənirik: Şeyx Sleyman Bəlhi əl-Hənəfi Yənabiul- Məvəddəhin 60-cı babında Buxari, Beğevi və İbni Sikkin tarixindən, İmamul-Hərəmin Zahairul- Uqbasından, Sirei Molladan və daha başqa əhli-snnə alimlərindən, Ənəs ibn Həris ibn Bəyədən belə dediyini nəql edir: Rəsuli Əkrəmdan (s) belə buyurduğunu eşitdim: Şbhəsiz bu oğulum (Hseyn), Kərbəla deyilən bir yerdə ldrləcək. Sizdən hər kim o gn orada olsa, ona kmək etsin. Sonra belə yazır: Ənəs ibn Həris (Peyğəmbərin(s) əmrinə əməl etmək n) Kərbəlaya getdi və orada Hz. Hseyn (ə) ilə birgə şəhadətə atdı. Demək, İmam Hseynin (ə) Kərbəladakı qiyamı, mvqe sevgisi n deyil, haqq n bir qiyam idi ki, Peyğəmbərimiz (s) ona kmək etməyi tapşırıbmış. Etirazılar əgər İmam Hseynin (ə) şahidliyindən, Əhli-beytinin(ə) əsarətinə qədər olan hadisələr zərində fikirləşsələr, haqq və həqiqəti grərlər. Mvqe sevgisi n baş qaldıran və zamanın dvlətinə qarşı qiyam edən birisi, əsla ailəsiylə yola ıxmaz. Kiik uşaqları, hamilə qadını, qundaqdakı hələ ana sd əmən uşağı z ilə aparmaz. Əksinə, tək və zn dəstəkləyən bir qrupla hərəkət edər, dşmənə qalib gəlib hakimiyyəti ələ aldıqdan və hədəfinə atdıqdan sonra ailəsini yanına ağırar. Hz.Əba Əbdullahul-Hseynin (ə) ailəsi və kiik uşaqlarıyla birlikdə etdiyi bu hərəkət, onun dnyəvi xilafət və riyasətdə gznn olmadığına və dşmənə qalib gəlmək n hərəkət etmədiyinə byk bir sbutdur. Belə bir qəsdi olsaydı, z və atasının dostlarını başına toplar və oranı mərkəz əldə edib dyşə tam olaraq hazırlandıqdan sonra hcuma keərdi. Necə ki, bir oxları onu bu işdən əkindirmək istəyərək təkliflər etmiş, nəticədə mənfi cavab almışlar. nki İmamın (ə) əsl hədəf və məqsədindən xəbərləri yox idi. İmam Hseynin (ə) qiyamı, La İlahə İlləllah şəcərəsini qorumaq n reallaşmışdır. İmam Hseyn (ə), qalib olmaq n he bir maddi imkanının olmadığını bilirdi. Qadın, uşaq və kişilərlə birlikdə 84 nəfərdən ibarət olan hərəkət, qəti bir nəticə əldə etmək n idi. İmam (ə) bir tərəfdən, babası Xatəmul-ənbiyanın (s) byk zəhmətlər əkərək tkdy, Bədr, Uhud və Huneyn şəhidlərinin qanıyla suladığı və Əli ibn Əbi Talib (ə) kimi bir bağbanın da baxdığı pak ağac olan La ilahə illəllahı qorumaq istədiyini bilir, digər tərəfdən isə zlm, təhdid, qətl və yıxıb-yandırmaqla bağbanın ıxarılması və pak ağacı sulayanın, sulamaqdan saxlamaqla, tvhid və peyğəmbərlik bağasının əsas və təməlinin yox olmağa ynəldiyini grrd. Hərənd, bəzən əsl bağban tərəfindən bu pak ağac gclənirdi amma bu tam mənada kifayət etmirdi. Nəhayət bu bağın baxımı cahil və inadı bağbanların (yəni Bəni məyyənin) əlinə dşd. nc xəlifə Osman ibn Əffanın xəlifəliyindən etibarən Bəni məyyənin əlinə daha ox frsət kedi. Onlar Osmanın zamanında kilid nqtələri ələ keirdilər. O zaman kor olan lənətlik Əbu Sfyan, Bəni məyyənin məclisinə gələrək orada yksək səslə belə dedi: Xilafəti əldən ələ bir-birinizə təhvil verin. nki nə cənnət vardır, nə də cəhənnəm (Yəni ikisi də yalandır).Yenə belə dedi: Ey məyyə oğulları! Xilafəti top kimi əlinizdə tutmağa alışın. And olsun Əbu Sfyanın and idiyi o şeyə ki (məqsədi davamlı and idiyi btlərdir), həmişə sizin n belə bir səltənət arzu edərdim, onu miras olaraq uşaqlarınıza təhvil verin. Bu inancsız qvm, btn yolları bağlamış, gerək və mənəvi bağbanın bu bağa qoruyucu olmasına mane olmuşdur. Kef əhli olan Yezidin xilafəti zamanına qədər pak ağac az qala quruyacaqdı. Şəriətin ağacının mr bitmək zrə idi. Pak ağac olan La ilahə illəllah, Allahın adı və dinin həqiqəti yox olma astanasında idi. Bağasının fəlakətlərə uğradığını grən hər alim bağban, təbii olaraq dərhal onu qorumağa qalxacaq, yoxsa, bağasının məhsulları tamamilə yox ola bilər. O zamanlar, tvhid və risalət bağasının bağbanlığı Hz.Əba Əbdullahul-Hseynə (ə) verilmişdi. Bəni məyyənin inadı işi elə bir yerə gətirmişdi ki, az qala tovhid ağacını qurudacaq, hətta La ilahə illəllah ağacının kkn kəsəcəkdilər. İmam Hseyn (ə) bu vəziyyəti grdkdə, tək risalət bağını sulamaq və pak ağacı (La ilahə illallahı) gcləndirmək n Kərbəlaya doğru hərəkət etdi. Həminin susuzluq ağacın kklərinə qədər işlədiyini, adi suların artıq ona təsir etmədiyini və daha gcl bir mhkəmlətməyə ehtiyacı olduğunu bilirdi. Adətən bağbanlar, bir ağac solan zaman onu gcləndirməyə alışarlar. Rəsulullahın (s) reyhanı olan Seyyidş-Şhəda (ə) da, alim bir bağban olduğu n bu pak ağacı xsusilə son illərdə Bəni məyyənin zamanında susuz buraxıldığını grmş, onun adi sularla dzəlməyəcəyini duymuş, fədakarlıq etməyi lazım bilmiş və buna da nail olmuşdur. İlahi, Qəlblərimizi Quran və Əhli-beyt (ə) nuruyla nurlandır. Amin! Fri, 27 Jan 2012 23:10:35